Efez: antyczne miasto Artemidy – bogini płodności i wiecznej dziewicy, ewangelistów i Marii Panny

Antyczne miasto Efez w pobliżu Kusadasi (Izmiru) - Biblioteka Celsjusza
3 Flares Facebook 0 Twitter 0 Google+ 2 Pin It Share 1 Email -- 3 Flares ×

 

Czy możliwe jest, że to samo miejsce mogło być ośrodkiem kultu Artemidy – dziewicy i bogini płodności; Kybele – Wielkiej Matki, dla której obchodzono orgiastyczne, krzykliwe święta oraz miejscem, w którym schronienie znalazła po śmierci Jezusa Maria Panna, a ewangelię głosili św. Paweł i św. Jan?

Tak – a miasto to znajduje się na terenie obecnej Turcji. Efez (Efes, Ephesus) budowano cztery razy. I chyba za każdym razem było to centrum – nie przesadzając – najważniejszych wydarzeń w dziejach.

Efez to jedno z najlepiej zachowanych antycznych miast na świecie. Ogromne stanowisko archeologiczne, z odbudowanymi świątyniami, teatrami, agorą; wiekowymi mozaikami – stanowi doskonały przykład okazałości dawnych miast. Przechadzając się wśród antycznych ruin trudno oprzeć się wrażeniu, że ówcześni urbaniści prześcigali wiedzą i kunsztem obecnych budowniczych.

Legenda głosi, że jońskie miasto Efez założył Androklos około X wieku przed naszą erą, kierując się przepowiednią wyroczni. Wielu historyków uważa jednak, że miasto mogły założyć waleczne Amazonki lub Hetyci.

Od około  VI wieku p.n.e. miasto przeżyło rozkwit. Żyli tu myśliciele (m.in. Heraklit, autor słów, że nie można wejść dwa razy do tej samej rzeki). Powstały tu okazałe świątynie, jak najbardziej znana – świątynia Artemidy. Miasto, kontrolowane m.in. przez Aleksandra Wielkiego, osiągało populację nawet 200 000 osób.

Artemida (w mitologii greckiej Diana) miała być opiekunką miasta; boginią – matką, patronką płodności, boginią niebios. To w Efezie znajduje się jej słynny posąg – wizerunek kobiety o niezliczonej ilości piersi. Przez to, że była również boginią – wieczną dziewicą, o mały włos w mieście nie zlinczowano św. Pawła apostoła, kiedy głosił słowo o boskim pochodzeniu Chrystusa.

Jednym z najbardziej okazałych zabytków miasta  jest Biblioteka Celsusa – trzecia największa ówcześnie biblioteka, po Aleksandrii i Pergamonie.

 

 

Czytaj też:

miejsca w Turcji ważne dla chrześcijan
Yazilikaya: miejsce kultu Kybele

 

 

Efez stanowił też jeden z pierwszych ośrodków chrześcijaństwa. Przybycie do miasta Marii po śmierci Jezusa jest wspomniane w kilku źródłach historycznych. Miała przyjechać tu ze świętym Janem; św. Paweł zaadresował do Efezjan jeden z  listów i odwiedzał miasto co najmniej trzy razy.

Miasto rozwijało się pod rządami Greków, Rzymian, Persów, aż w końcu – seldżuckich i osmańskich Turków, by zostać zupełnie opuszczone w XV wieku.

Kiedy w XI wieku Izmir (Smyrna) i Kuşadası nabrały znaczenia, Efez stracił swą świetność. Co ciekawe, miasto – kiedyś będące portem – dziś jest oddalone o około 10 km od morza.

O wielkości miasta i jego rozwoju świadczy jednak wiele znaków. Przykładowo, figura cesarza Trajana spoczywa na kuli ziemskiej – co jest dowodem na to, że już w I wieku Rzymianie znali kształt Ziemi. Kunsztu inżynierów dowodzą kanały wzdłuż dróg, a tego, że mieszkańcy byli bogaci – pierwsze reklamy, które odkryto wyryte wzdłuż marmurowej drogi. W Efezie nie brakowało też np. łaźni i toalet. Zapiski wskazują na to, że przed panami toalet używali niewolnicy, aby… ogrzać kamienne płyty. Wielki Amfiteatr Efezu mógł pomieścić aż 24 000 widzów!

Dawna Świątynia Artemidy w Efezie uznana była za jeden z cudów świata, a dziś stanowisko archeologiczne jest wpisane na listę Światowego Dziedzictwa Unesco.

Zapraszam Was na spacer po antycznym mieście. Mieście, które pamięta orgie ku czci Kybele; po którym przechadzali się św. Paweł i Jan, budując społeczności pierwszych chrześcijan. Mieście, na którego ścianach spisane są dzieje herosów i dawnych bogów…

 

Ruiny Kościoła Marii Panny - pierwszej świątyni poświęconej Marii. Tutaj odbył się Sobór Efeski (431 r.)

Ruiny Kościoła Marii Panny – pierwszej świątyni poświęconej Marii. Tutaj odbył się Sobór Efeski (431 r.). Efez – antyczne miasto / ⓒ Rodzynki Sułtańskie blog

 

Efez - ruiny amfiteatru i droga do portu. Efez - antyczne miasto / ⓒ Rodzynki Sułtańskie blog

Efez – ruiny amfiteatru i droga do portu. Efez – antyczne miasto / ⓒ Rodzynki Sułtańskie blog

 

Efez, detal z Ulicy Marmurowej.

Efez, detal z Ulicy Marmurowej.

 

Ruiny antycznego miasta słynne są także z niecodziennych mieszkańców - bezpańskich kotów, które stanowią wdzięczny obiekt fotografii turystów. Do obowiązków pracowników muzeum należy m.in. dbanie o czworonogi poprzez wystawianie im jedzenia i wody.

Ruiny antycznego miasta słynne są także z niecodziennych mieszkańców – bezpańskich kotów, które stanowią wdzięczny obiekt fotografii turystów. Do obowiązków pracowników muzeum należy m.in. dbanie o czworonogi poprzez wystawianie im jedzenia i wody.

 

Kot Efezu.

Kot Efezu.

 

Biblioteka Celsusa, przy skrzyżowaniu ulicy Marmurowej i Drogi Kuretów.

Biblioteka Celsusa, przy skrzyżowaniu ulicy Marmurowej i Drogi Kuretów.

 

Biblioteka Celsusa. Choć była to jedna z największych bibliotek na świecie, budynek powstał dla upamiętnienia Tyberiusza Juliusza Celsusa Polemenusa; zawiera też jego sarkofag. Budynek wybudował syn Celsusa, konsul Gajusz Juliusz Akwila.

Biblioteka Celsusa. Choć była to jedna z największych bibliotek na świecie, budynek powstał dla upamiętnienia Tyberiusza Juliusza Celsusa Polemenusa; zawiera też jego sarkofag. Budynek wybudował syn Celsusa, konsul Gajusz Juliusz Akwila.

 

Nisze ścienne przy wejściu do budynku ozdabiają posągi reprezentujące cnoty. Są to:  Sofia (mądrość), Areté (Cnota), Ennoia (Myśl) i Episteme (Wiedza). W rzeczywistości zwiedzający podziwiają kopie posągów, których oryginały wywieziono do Wiednia.

Nisze ścienne przy wejściu do budynku ozdabiają posągi reprezentujące cnoty. Są to: Sofia (mądrość), Areté (Cnota), Ennoia (Myśl) i Episteme (Wiedza). W rzeczywistości zwiedzający podziwiają kopie posągów, których oryginały wywieziono do Wiednia.

 

Posąg Sofii

Posąg Sofii – alegorii mądrości.

 

Arete - Cnota.

Arete – Cnota.

Antyczny Efez.

Antyczny Efez.

 

Biblioteka Celsusa. Warto zwrócić uwagę na płaskorzeźby, zdobiące sufity kolejnych pięter.

Biblioteka Celsusa. Warto zwrócić uwagę na płaskorzeźby, zdobiące sufity kolejnych pięter.

 

Fragment ruin świątyni Hadriana z  II wieku n.e. Bogate płaskorzeźby przedstawiają losy bohaterów i bogów - m.in. Herkulesa, Amazonki, Atenę.

Fragment ruin świątyni Hadriana z II wieku n.e. Bogate płaskorzeźby przedstawiają losy bohaterów i bogów – m.in. Herkulesa, Amazonki, Atenę.

 Efez – informacje praktyczne dla zwiedzających

  • do Efezu najłatwiej dojechać własnym samochodem (około 20 km od Kuşadası) lub dolmuszem z Selçuk.
  • wstęp kosztuje 30 TL
  • jeśli zwiedzacie Efez latem, koniecznie przygotujcie się na ogromne upały – nie zapomnijcie o zapasie wody!
  • przed wejściem turystów nagabują taksówkarze (proponując zawiezienie do drugiej bramy, przez co zwiedza się schodząc drogą w dół) i dorożkarze. Apeluję: dorożkarze nie są w Turcji dokładnie kontrolowani, a konie często są w złej kondycji. Nie przyczyniajcie się do pogorszenia ich losu – nie wsiadajcie do dorożki.
  • zwiedzanie trwa około 2 godzin.
The following two tabs change content below.

Gosia (Rodzynki Sułtańskie)

Blog Rodzynki Sułtańskie powstał w 2012 roku i jest subiektywnym przeglądem blasków i cieni życia w kraju minaretów - piszę o kulturze, języku, kuchni, oswajaniu orientu, ale też uczeniu się siebie w nowym otoczeniu kulturowym. Więcej znajdziesz w zakładce "O blogu". Kontakt/współpraca: RodzynekSultanski [@] gmail.com

11 przemyśleń na temat “Efez: antyczne miasto Artemidy – bogini płodności i wiecznej dziewicy, ewangelistów i Marii Panny”

  1. ~Grosz pisze:

    Witaj! Bylem tam , jest przepieknie choc tak prawde mowiac to nie znalem nazw wszystkich obiektow. w swiatyni chrzescjanskiej najwieksze wrazenie zrobila na mnie chrzcielnica(wchodzi sie do srodka)i rozmiar swiatyni. Amfiteatr przepiekny i ogromny. dojechalem sobie busem z pod hotelu, tanio bo chyba 5 tl, wysadzaja po drodze ale pozniej faktycznie taksowkarz troche mnie omamil i zawiozl do wejscia, a ja bylem ze 300 metrow od wyjscia, niewazne, bylo pieknie i wogole Turcja jest piekna, jeszce szlak Licyjski i wiele, wiele innych zabytkow i atrakcji.
    Pozdrawiam

  2. ~Wojtek M pisze:

    Piękne zdjęcia i krajobrazy i wszędzie te koty ;) Ja ostatnio byłem z rodziną w Egipcie. Mój syn przez cały pobyt uganiał się tylko za tymi kotami. Dosłownie były wszędzie ;) Do Turcji na pewno się wybiorę. Dzięki za wpis ;)

  3. ~Krystian pisze:

    W te wakacje byłem w Grecji, w poprzednie na Chorwacji. Na pewno do Turcji wybiorę się za rok. Świetne zdjęcia, szczególnie Świątynia Hadriana ;]

  4. Co ma kot napisane na miseczce?

    Gdyby ktoś mnie dziś zapytał: gdzie leży Efez, znany z lekcji religii i historii – nie wiedziałabym. Z jakiegoś dziwnego powodu szkolna edukacja jest prowadzona w oderwaniu od rzeczywistości. Na szczęście są blogi, można się douczyć!

    1. Gosia (Rodzynki Sułtańskie) pisze:

      „Miseczka wody dla kotów” :)
      To prawda, ja też niesamowicie dokształciłam się dzięki blogom! Niektóre powinny być na liście lektur obowiązkowych ;)

    2. ~xyz pisze:

      Przy jednej godzinie historii tygodniowo nie da rady przekazać uczniom wiedzy pozapodręcznikowej – za nic w świecie. I co z tego, że się było, widziało, przeżyło, utrwaliło na karcie aparatu… Kiedy jeszcze były 2 godziny, można było uczniom wiele rzeczy przybliżyć w sposób nie sztampowy. Moi naprawdę słuchali z zaciekawieniem i rozbudziło to w wielu pasję podróżniczą i poznawczą. A dziś? Wszystko spłycone, wycinkowe, szans na „życiowe uczenie” i szkolne obcowanie z Kulturą coraz mniej. I tak to jest. :(

  5. ~Tomek pisze:

    Piękne fotografie, aż sam bym się chciał wybrać do Efezu i zobaczyć to na własne oczy :)

  6. Bardzo fajny artykuł i bardzo fajne zdjęcia. Widok amfiteatru jest imponujący. No i te kolory nieba!!!

    Mam jedną uwagę, co do zdania: „św. Piotr zaadresował do Efezjan jeden z najsłynniejszych listów (Hymn do Miłości) i odwiedzał miasto co najmniej trzy razy”. Chodzi zapewne o apostoła Pawła, nie Piotra. Nic nie wiadomo, jakoby Piotr bywał w Azji Mniejszej, a Paweł i owszem, bywał ze trzy razy. Paweł też, nie Piotr, napisał List do Efezjan (tak samo słynny jak 13 pozostałych). Natomiast Hymn o Miłości znajduje się nie w Liście do Efezjan, ale w Liście 1 do Koryntian (rozdział 13), który też oczywiście napisał Paweł. ;)

    A poza tym ślicznie. :)

    1. Gosia (Rodzynki Sułtańskie) pisze:

      Dziękuję za zwrócenie uwagi, dobrze mieć wsparcie czytelnika :) Poprawione!

  7. Niesamowite miejsce i ciekawe, że tak wiele różnych postaci historycznych, religijnych, mitycznych i faktów dziejowych spotkało się właśnie w Efezie.
    Mam skojarzenie – mitologia grecka i Turcja. We “Wspaniałym stuleciu” Ibrahim Pasha postawił sobie w ogrodzie posąg Diany (Artemidy), ale on przyszedł z Węgier i miał dwoje piersi. Za ten dom i ogród wciąż mu się dostawało.
    Przetlumaczłam sobie (oczywiście translatorem) “kediler içi su kabi” – pojemnik na wodę dla kotów domowych. Naprawdę wielki plus za pracowników muzeum za dobry uczynek, bo nie wszędzie kotki maja się tak dobrze. Jak widać na zdjęciu kociak zadowolony.
    Gosiu, pewnie to nie nowy komplement dla Ciebie ale naprawde masz świetny i solidnie prowadzony blog. Jesteś inspiracją także dla mnie, blogerki od 10 miesięcy.
    Pozdrawiam, życze sukcesów i kolejnych udanych wpisów.
    Dorota

  8. Taak, Efez jest boski, metaforycznie i dosłownie:) Na mnie największe wrażenie zrobiły chyba ruiny ogromnego amfiteatru, gdzie Polacy testowali jego akustykę, śpiewając „szła dzieweczka..” :D Biblioteka Celsusa i ruiny świątyni Hadriana mają to „coś” antycznego, nieznanego w sobie.
    Iii wszędzie koty!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


3 Flares Facebook 0 Twitter 0 Google+ 2 Pin It Share 1 Email -- 3 Flares ×