Aşure (aszura): więcej niż tylko deser

Aszure (Aszura, ashure, aşure): wegański deser o islamskich korzeniach
7 Flares Facebook 0 Twitter 0 Google+ 2 Pin It Share 5 Email -- 7 Flares ×

 

Puk, puk! - Kto tam?

Na dźwięk słowa „aşure!” podrywam się do drzwi i od razu otwieram. Stoi przede mną młoda dziewczyna w chustce, z tacką pełną miseczek przypominających zawartością zupę owocową. Wręcza mi dwie aluminiowe miseczki. Uśmiecham się, dziękuję. I od razu sięgam po łyżkę. Nie mogę się powstrzymać - aşure to jeden z moich ulubionych deserów. I chyba największe zaskoczenie – bo zakochałam się w daniu złożonym z… fasoli, ciecierzycy, cukru i bakalii. A autorem przepisu – według legendy – jest… Noe (tak, ten sam, który zbudował arkę i uchronił zwierzęta przed potopem!)

Ale właściwie dlaczego aşure rozdaje się sąsiadom? I dlaczego zwykle robi się to danie raz w roku? Aşure nie jest bowiem zwykłym deserem – ma długą tradycję i religijne znaczenie. I smak warty większych zakupów bakalii i kilku godzin gotowania. 

Dzień Aşure (aszura) w tradycji islamu

Nazwa „Aşure” nie jest tylko określeniem deseru, ale przede wszystkim dnia – dziesiątego dnia pierwszego miesiąca islamskiego kalendarza księżycowego Muharram. Nie ma zgody co do tego, jak we wczesnym islamie świętowano ten dzień.  Uznaje się jednak, że już w czasach przed prorokiem Mohamedem Arabowie pościli tego dnia. Mohamed w Medynie nadał temu dniu szczególne religijne znaczenie.

Według teologów islamu, dziesiątego dnia księżycowego kalendarza od wieków wydarzały się cuda lub ważne wydarzenia z życia proroków. Doktor Eyüp Baş z wydziału teologii Uniwersytetu w Ankarze w swojej pracy Aşure Günü, Tarihsel Boyutu ve Osmanlı Dini Hayatındaki Yeri Üzerine Düşünceler (Dzień Aszura. Przemyślenia na temat wymiaru historycznego i miejsca w życiu religijnym Ottomanów) podaje na przykład, że dziesiątego dnia miesiąca Muharram:

  • Bóg przebaczył Adamowi (Ademowi) grzech nieposłuszeństwa;
  • Arka Noego (Nuha) tego dnia osiadła na górze Ararat i zakończył się potop; w podziękowaniu za ratunek Noe miał tego dnia pościć;
  • Mojżesz (Musa) został wyzwolony spod władzy faraona (dzień rozstąpienia się morza);
  • Przypada dzień urodzin Jezusa (Isy), Abrahama (Ibrahima) i Mojżesza; tego dnia Jezus miał zostać wniebowzięty („wzięty” do nieba – w tradycji islamu jest uznawany za proroka);
  • Jonasz (Yunus), po trzech dniach spędzonych w brzuchu ryby został wypluty na brzeg. Mieszkańcy Niniwy – miasta, do którego się udał – okazali skruchę Bogu poprzez post;
  • Husejn ibn Ali poległ w bitwie pod Karbalą; ma to szczególne znaczenie w islamie szyickim (tego dnia wielu wyznawców szyizmu odbywa krwawe procesje – ponieważ jednak jest to blog o Turcji, a Turcja jest krajem sunnickim, nie będę rozpisywać się na ten temat).

To tylko kilka przykładów, które pokazują szczególne znaczenie dnia Aşure w tradycji islamskiej (a przy okazji kilka przykładów na to, jak czerpała ona z zastanych tradycji żydowskiej i chrześcijańskiej). Nawet autor wspomnianej wyżej pracy wprost przyznaje, że szczególne znaczenie dnia Aşure zostało zapożyczone głównie z tradycji religii mojżeszowej – dnia Yom Kippur, który do dziś uznawany jest jako „szabat szabatów” – dzień postu i modlitwy.

Granaty, orzechy, bakalie - i kto by pomyślał, że deser na bazie fasoli może być wykwintny...?

Granaty, orzechy, bakalie – i kto by pomyślał, że deser na bazie fasoli może być wykwintny…?

Aşure – deser z arki Noego

Według tradycji, deser Aşure powstał… z przypadku. Po ostaniu na górze arki Noego, prorok miał przygotować posiłek z resztek ziaren, strączków i suszonych owoców. Tradycyjnie deser jest wegański, nie zawiera żadnych produktów pochodzenia zwierzęcego (choć dziś niektórzy dodają do niego mleka). Ma to również podkreślać szczególne znaczenie dnia Aszura – postu, pokoju i skruchy. Podstawowymi składnikami deseru są: pszenica, fasola (wegański deser z fasolą – pierwszy w historii ludzkości!), ciecierzyca, ryż, orzechy, bakalie, owoc granatu i woda różana.

Przepis na aşure (ashure) – wegański deser wywodzący się z islamskiej tradycji

Przepisów na aşure jest mnóstwo. Podstawowe składniki są zawsze te same. Różnią się dodatki. Niektórzy dodają więcej wody różanej, inni w ogóle z niej rezygnują. Jedni wolą jeść aşure od razu po ugotowaniu, gorące; inni czekają, aż deser stężeje i będzie przypominać nie zupę owocową, a słodki pudding. Polecam eksperymentować i dostosować przepis do własnych preferencji. Ja najbardziej lubię aşure z dużą ilością skórki startej z cytryny i cynamonu.

Aşure – składniki

  • 500 g pszenicy (w Turcji aşurelik buğday, odpowiednikiem może być też kasza pęczak)
  • Pół szklanki ryżu
  • Szklanka ciecierzycy (namoczonej dzień przed)
  • Szklanka białej fasoli (namoczonej dzień przed)
  • 200 g suszonych moreli (drobno pokrojonych)
  • 200 g rodzynek
  • Kilka suszonych fig
  • 200 g orzechów laskowych
  • 200 g migdałów
  • Pół szklanki sezamu
  • 3 szklanki cukru
  • Pół szklanki naturalnej wody różanej
  • Goździki lub woda z goździków (czyli woda po ugotowaniu goździków: łyżeczka goździków na szklankę wody, dodajemy pół szklanki)
  • Cynamon (łyżeczka).

Potrzebny będzie też duuuży garnek ;)

Do posypania deseru:

  • Dowolne orzechy: włoskie, laskowe, migdały
  • Rodzynki, pokrojone morele i suszone figi
  • 1 owoc granatu
  • Ewentualnie cynamon, skórka starta z cytryny i wiórki kokosowe.

Przygotowanie deseru aşure

Fasolę i ciecierzycę gotujemy wcześniej, osobno. Możemy użyć cieciorki z puszki.

Pszenicę (kaszę) dokładnie opłukać i podgotować 10 minut. Zmienić wodę (odlać, zalać wrzątkiem – przepis jest na około 3,5 litry wody) i znów postawić na ogniu, gotować do miękkości. Do pszenicy dodać ugotowaną cieciorkę i fasolę, suszone morele,figi, opłukany ryż, rodzynki, wodę różaną, cynamon. Gotować kolejny kwadrans. Co jakiś czas zamieszać deser.

Dodać cukier, orzechy, wodę z goździków i gotować przez kolejne 15 minut.

Po tym czasie należy sprawdzić, czy wszystkie składniki są miękkie, czy deser jest wystarczająco słodki, czy dodać troszkę pieprzu dla złamania smaku.

Aşure przelać do miseczek. Można jeść od razu lub odstawić do ostygnięcia. Przed podaniem obficie posypać orzechami, owocem granatu, ewentualnie przyprawami. I obdarować sąsiadów i znajomych – szczególnie tych, którzy nie wierzą, że deser z fasoli może być jadalny ;) Jeśli nie macie wszystkich składników, możecie je pominąć lub zamienić (np. zamiast migdałów dodać więcej orzechów laskowych; wiele przepisów na aşure pomija sezam, niektórzy dodają skórkę z pomarańczy). Jeśli wolicie bardziej zwartą konsystencję, możecie dodać do przepisu 2-3 łyżki mąki ziemniaczanej (dodanej pod koniec gotowania), ale zwykle wystarczy całość troszkę dłużej pogotować.

Afiyet olsun!

Wpis powstał we współpracy z Tureckim Sklepem. Wszystkie składniki do wykonania aşure znajdziecie na ich stronie internetowej – pszenicę, suszone owoce, przyprawy i wodę różaną.

The following two tabs change content below.

Gosia (Rodzynki Sułtańskie)

Blog Rodzynki Sułtańskie powstał w 2012 roku i jest subiektywnym przeglądem blasków i cieni życia w kraju minaretów - piszę o kulturze, języku, kuchni, oswajaniu orientu, ale też uczeniu się siebie w nowym otoczeniu kulturowym. Więcej znajdziesz w zakładce "O blogu". Kontakt/współpraca: RodzynekSultanski [@] gmail.com

4 przemyślenia na temat “Aşure (aszura): więcej niż tylko deser”

  1. ~Jo pisze:

    Prezentuje się świetnie i ta miseczka z granatami, bajeczna ;)

  2. ~Dorota pisze:

    Nigdy nie słyszałam o takim deserze. Dziękuję za ciekawe informacje.

  3. ~gin pisze:

    Zupełnie wyjątkowy deser. kto by pomyślał, że z takich składników da się przygotować coś słodkiego, i to jeszcze pysznego! :)

  4. ~iza pisze:

    ciekawy deser

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


7 Flares Facebook 0 Twitter 0 Google+ 2 Pin It Share 5 Email -- 7 Flares ×